CZYNNIKI POWOŁYWANIA DORADCÓW PREZYDENTA UKRAINY
DOI:
https://doi.org/10.25264/2786-9202/4.1-35-54Słowa kluczowe:
doradca, nominacje prezydenckie, lojalność, kompetencjeAbstrakt
W artykule przeanalizowano czynniki wpływające na mianowanie pełnoetatowych i niepełnoetatowych doradców prezydentów Ukrainy za kadencji Leonida Krawczuka, Leonida Kuczmy, Wiktora Juszczenki, Wiktora Janukowycza, Petra Poroszenki i Wołodymyra Zełenskiego. Pomimo niepublicznego charakteru doradców, należą oni do wąskiego kręgu prezydenta, mają dostęp do poufnych informacji i uczestniczą w kształtowaniu decyzji w polityce krajowej i zagranicznej. Do analizy wykorzystano binarną regresję logistyczną, gdzie zmienną zależną był status doradcy – pełnoetatowy lub niepełnoetatowy. Stwierdzono, że zagregowane zmienne kompetencji i lojalności nie są statystycznie istotnymi predyktorami statusu doradcy. Zamiast tego zidentyfikowano cztery istotne czynniki: długość kadencji, wcześniejsze doświadczenie w pełnieniu funkcji publicznej, przynależność do partii prezydenckiej i doświadczenie wyborcze. Wraz z wydłużającym się okresem urzędowania maleje prawdopodobieństwo uzyskania statusu pełnoetatowego. Poprzednie doświadczenie w rządzie i przynależność partyjna zwiększają to prawdopodobieństwo, natomiast doświadczenie wyborcze je zmniejsza, ponieważ takie osoby rzadziej trafiają do sztabu prezydenckiego. Największe prawdopodobieństwo powołania na stanowisko sztabowe wykazują osoby łączące przynależność partyjną z doświadczeniem w służbie cywilnej, co potwierdza zasadność wyodrębnienia odrębnej kategorii – specjalistów z powiązaniami politycznymi. Badanie ujawnia logikę kształtowania się środowiska prezydenckiego, w którym kontrola nad kadrą i minimalizacja wewnętrznej konkurencji mają pierwszeństwo przed niezależną wiedzą specjalistyczną.
Bibliografia
Colonnelli, E., Prem, M., & Teso, E. (2020). Patronage and selection in public sector organiza-tions. American Economic Review, 110(10), 3071–3099. https://doi.org/10.1257/aer.20181491
Council of Economic Advisers. (n.d.). Council of Economic Advisers. The White House. https://www.whitehouse.gov/cea/
Dahlström, C., & Lapuente, V. (2017). Organizing Leviathan: Politicians, bureaucrats, and the making of good government. Cambridge University Press. https://www.researchgate.net/publication/325677711_
Organizing_leviathan_Politicians_bureaucrats_and_the_making_of_good_government
Dahlström, C., Lapuente, V., & Teorell, J. (2012). The merit of meritocratization: Politics, bu-reaucracy, and the institutional deterrents of corruption. Political Research Quarterly, 65(3), 656–668. https://doi.org/10.1177/1065912911408109
Executive Office of the President. (n.d.). Executive Office of the President. The White House. https://www.whitehouse.gov/eop/
Geddes, B. (1990). Building state autonomy in Brazil, 1930–1964. Comparative Politics, 22(2), 217–235. https://doi.org/10.2307/422315
Geddes, B. (1994). Politician’s dilemma: Building state capacity in Latin America. University of California Press. https://link.springer.com/article/10.1007/BF02687150
Hollibaugh, G. E., Horton, G., & Lewis, D. E. (2014). Presidents and patronage. American Jour-nal of Political Science, 58(4), 1024–1042. https://doi.org/10.1111/ajps.12083
Lewis, D. E. (2008). The politics of presidential appointments: Political control and bureaucrat-ic performance. Princeton University Press. https://www.jstor.org/stable/j.ctt7rnqz
McDonnell, E., & Vilaça, L. (2021). Hybrid state building. Comparative Politics, 54(1). https://doi.org/10.5129/001041521X16105322356559
McDonnell, E. M., & Vilaça, L. V. (2021). Between pockets of efficacy and islands of excellence: Accounting for the variance in state capacity. The Oxford Handbook of the Quality of Gov-ernment (ed. A. Bågenholm, M. Bauhr, M. Grimes, B. Rothstein), Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198858218.001.0001
Migrow, D., Park, H., & Squintani, F. (2025). The choice of political advisors (Warwick Econom-ics Research Paper Series No. 1582). University of Warwick, Department of Economics. https://ideas.repec.org/p/wrk/warwec/1582.html
Niklasson, B., & Jezierska, K. (2024). The politicization of diplomacy: A comparative study of ambassador appointments. International Affairs, 100(4), 1653–1673. https://doi.org/10.1093/ia/iiae116
Ouyang, Y., Haglund, E. T., & Waterman, R. W. (2017). The missing element: Examining the loyalty-competence nexus in presidential appointments. Presidential Studies Quarterly, 47(1), 62–91. https://doi.org/10.1111/psq.12346
Panizza, F., Peters, B. G., & Ramos Larraburu, C. (Eds.). (2022). The politics of patronage ap-pointments in Latin American central administrations. University of Pittsburgh Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv35bfdwc
Toral, G. (2024). How patronage delivers: Political appointments, bureaucratic accountabil-ity, and service delivery in Brazil. American Journal of Political Science, 68(2), 797–815. https://doi.org/10.1111/ajps.12758
Zaida, Z., & Rong, L. (2020). The relationship of Holland theory in career decision making: A systematic review of literature. Journal of Critical Reviews, 7(9). https://doi.org/10.31838/jcr.07.09.165
Про Положення про Радника Президента України: Указ Президента України від 2 серпня 2005 р. № 1103/2005. (2005). https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1103/2005#Text
Про Радника Президента України: Указ Президента України від 14 липня 2021 р. № 309/2021. (2021). https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/309/2021#Text
Рух ЧЕСНО. (б.д.). Рух ЧЕСНО закликає Офіс Президента публікувати інформацію про всіх радників. https://www.chesno.org/post/6837/
Рух ЧЕСНО. (б.д.). Рух ЧЕСНО опублікував повний перелік радників Зеленського та Єрмака. https://www.chesno.org/post/5754/
References
Colonnelli, E., Prem, M., & Teso, E. (2020). Patronage and selection in public sector organiza-tions. American Economic Review, 110(10), 3071–3099. https://doi.org/10.1257/aer.20181491
Council of Economic Advisers. (n.d.). Council of Economic Advisers. The White House. https://www.whitehouse.gov/cea/
Dahlström, C., & Lapuente, V. (2017). Organizing Leviathan: Politicians, bureaucrats, and the making of good government. Cambridge University Press. https://www.researchgate.net/publication/325677711_
Organizing_leviathan_Politicians_bureaucrats_and_the_making_of_good_government
Dahlström, C., Lapuente, V., & Teorell, J. (2012). The merit of meritocratization: Politics, bu-reaucracy, and the institutional deterrents of corruption. Political Research Quarterly, 65(3), 656–668. https://doi.org/10.1177/1065912911408109
Executive Office of the President. (n.d.). Executive Office of the President. The White House. https://www.whitehouse.gov/eop/
Geddes, B. (1990). Building state autonomy in Brazil, 1930–1964. Comparative Politics, 22(2), 217–235. https://doi.org/10.2307/422315
Geddes, B. (1994). Politician’s dilemma: Building state capacity in Latin America. University of California Press. https://link.springer.com/article/10.1007/BF02687150
Hollibaugh, G. E., Horton, G., & Lewis, D. E. (2014). Presidents and patronage. American Jour-nal of Political Science, 58(4), 1024–1042. https://doi.org/10.1111/ajps.12083
Lewis, D. E. (2008). The politics of presidential appointments: Political control and bureaucrat-ic performance. Princeton University Press. https://www.jstor.org/stable/j.ctt7rnqz
McDonnell, E., & Vilaça, L. (2021). Hybrid state building. Comparative Politics, 54(1). https://doi.org/10.5129/001041521X16105322356559
McDonnell, E. M., & Vilaça, L. V. (2021). Between pockets of efficacy and islands of excellence: Accounting for the variance in state capacity. The Oxford Handbook of the Quality of Gov-ernment (ed. A. Bågenholm, M. Bauhr, M. Grimes, B. Rothstein), Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198858218.001.0001
Migrow, D., Park, H., & Squintani, F. (2025). The choice of political advisors (Warwick Econom-ics Research Paper Series No. 1582). University of Warwick, Department of Economics. https://ideas.repec.org/p/wrk/warwec/1582.html
Niklasson, B., & Jezierska, K. (2024). The politicization of diplomacy: A comparative study of ambassador appointments. International Affairs, 100(4), 1653–1673. https://doi.org/10.1093/ia/iiae116
Ouyang, Y., Haglund, E. T., & Waterman, R. W. (2017). The missing element: Examining the loyalty-competence nexus in presidential appointments. Presidential Studies Quarterly, 47(1), 62–91. https://doi.org/10.1111/psq.12346
Panizza, F., Peters, B. G., & Ramos Larraburu, C. (Eds.). (2022). The politics of patronage ap-pointments in Latin American central administrations. University of Pittsburgh Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv35bfdwc
Pro Polozhennia pro Radnyka Prezydenta Ukrainy: Ukaz Prezydenta Ukrainy vid 2 serpnia 2005 r. No. 1103/2005 [On the Regulation on the Advisor to the President of Ukraine: De-cree of the President of Ukraine of August 2, 2005, No. 1103/2005]. (2005). https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1103/2005#Text [in Ukrainian].
Pro Radnyka Prezydenta Ukrainy: Ukaz Prezydenta Ukrainy vid 14 lypnia 2021 r. No. 309/2021 [On the Advisor to the President of Ukraine: Decree of the President of Ukraine of July 14, 2021, No. 309/2021]. (2021). https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/309/2021#Text [in Ukrainian].
Rukh ChESNO. (n.d.). Rukh ChESNO opublikuvav povnyi perelik radnykiv Zelenskoho ta Yermaka [Rukh ChESNO has published the full list of advisors to Zelenskyy and Yermak]. https://www.chesno.org/post/5754/ [in Ukrainian].
Rukh ChESNO. (n.d.). Rukh ChESNO zaklykaie Ofis Prezydenta publikuvaty informatsiiu pro vsikh radnykiv [Rukh ChESNO calls on the Office of the President to publish information on all advisors]. https://www.chesno.org/post/6837/ [in Ukrainian].
Toral, G. (2024). How patronage delivers: Political appointments, bureaucratic accountabil-ity, and service delivery in Brazil. American Journal of Political Science, 68(2), 797–815. https://doi.org/10.1111/ajps.12758
Zaida, Z., & Rong, L. (2020). The relationship of Holland theory in career decision making: A systematic review of literature. Journal of Critical Reviews, 7(9). https://doi.org/10.31838/jcr.07.09.165
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
