WOJNA I AUTORYTARYZM: POTRZEBA „MOCNEJ RĘKI” NA UKRAINIE W WARUNKACH WOJNY

Abstrakt

W artykule przedstawiono analizę dynamiki opinii publicznej dotyczącej zapotrzebowania na „silną rękę” na Ukrainie oraz prawdopodobieństwa popadnięcia kraju w autorytaryzm. Opierając się na hipotezie, że w czasie kryzysów społeczno-politycznych w społeczeństwie nasilają się nastroje autorytarne, przeprowadzono analizę korelacyjną. Ustalono, że okresy kryzysowe wpływają na to, że Ukraińcy zaczynają skupiać się wokół instytucji władzy, co prowadzi do wzrostu poziomu zaufania obywateli i wzmocnienia zapotrzebowania na „silną rękę”. Analiza czynników, które mogłyby świadczyć o wzroście nastrojów autorytarnych wśród ludności, wykazała również, że nie ma społecznych podstaw do ustanowienia autorytaryzmu na Ukrainie. W szczególności podczas pełnej inwazji priorytet wolności nad bezpieczeństwem wzrósł. Warto zauważyć, że wzrost ten nastąpił zarówno w porównaniu z wynikami sprzed wojny, jak i w wyniku porównania wyników z 2022 r. z 2023 r. Analogicznie wzrosła również priorytetowość wolności nad równością. Jednak ocena Ukraińców dotycząca ich wpływu na przebieg własnego życia nieco spadła, a także wzrósł poziom ksenofobii. Jednocześnie, pomimo braku społecznych podstaw do ustanowienia autorytaryzmu, tendencje ze strony władz są odwrotne. W szczególności w warunkach wojny na pełną skalę wzrosła kontrola władzy nad strukturami siłowymi, zmniejszyła się podmiotowość parlamentu, a pełnia władzy znalazła się w rękach Urzędu Prezydenta. Jednak inne czynniki, które stanowią zabezpieczenie przed ześlizgnięciem się Ukrainy w autorytaryzm, pozostały niezmienne. Dlatego też, choć działania władz wydają się groźne, nie ma społecznych podstaw do ustanowienia autorytaryzmu na Ukrainie.